سازمان جاسوسي موساد
پيدايش موساد
بررسي سازمان جاسوسي موساد كه به اسرائيل تعلق دارد از آنجهت حائز اهميت است كه از لحاظ قدرت ، شهرت و ابتكار عمل در رديف نيرومند ترين سازمانهاي پليس مخفي جهان قرار دارد و آن را معمولا با سازمانهاي جاسوسي آمريكا و شوروي سابق مقايسه ميكنند، در حاليكه خود از جمله جوانترين سازمانهاي جاسوسي بشمار مي آيد و در يكي از كوچكترين كشورهاي دنيا يعني اسرائيل مقر دارد.
سازمان جاسوسي اسرائيل توسط رژيمي بوجود آمده است كه با هيچيك از خصوصيات اقتصادي، سياسي،اجتماعي،اخلاقي،فرهنگي و نظامي محيط اطراف خود قابل تطبيق نيست و اسرائيل در منطقه خود ناشناخته است ،اما اين ناشناختگي كه قاعدتا براي هر نظام سياسي يك عامل منفي و بازدارنده تلقي ميشود،هيچگاه مانع از روند رو به رشد و حركت فراگير موساد نشده است.
اين مزيتي است كه شايد در هيچيك از سازمانهاي جاسوسي جهان وجود ندارد. از اينرو مطالعه در تاريخچه اين سازمان و بررسي نحوه پيدايش و همچنين عملكرد آن بسيار حائز اهميت است.
((موساد)) يا سازمان زير زميني يهود،نام اختصاري يك عبارت 5 كلمه اي به زبان ((عبري )) است.موساد در حقيقت شكل تكامل يافته پليس مخفي اسرائيل و نتيجه ادغام و تركيب سازمانهاي مخفي و پراكنده اي است كه از دهها سال پيش و اوائل جنگ دوم جهاني به نفع يهوديان و بر عليه مخالفان اين نژاد فعاليت ميكرده اند.
بقدرت رسيدن ((حزب نازي)) در آلمان (1936) بعنوان نقطه آغاز سيه روزي يهوديان در اروپا پس از قتل عام و تار و مار متجاوز از 4 ميليون يهودي بخصوص در جنگ جهاني دوم در حقيقت عامل اوليه تشكيل هسته هاي زير زميني مقاومت يهوديان و بعبارت ديگر تشكيل سازمانهاي مخفي يهودي بوده است.
اين سازمانها تقريبا در اواخر دهه 1930 در اروپا با انگيزه ((دفاع از حقوق يهوديان)) بوجود آمدند و طبعا مورد حمايت آمريكا و انگليس كه كانونهاي عمده ضد نازي و مهمترين مركز مهاجرت اتباع يهودي بشمار مي آمدند قرار گرفتند(شوروي گرچه بزرگترين جبهه عليه آلمانيها بود و ليكن تعداد مهاجرين يهودي در شوروي بخاطر بافت سياسي و اجتماعي اين كشور و بخصوص بخاطر كشتاري كه در سال 1881 توسط تزارها عليه نژاد يهود انجام گرفت همواره كمتر از يهوديان مقيم آمريكا و انگليس و.......بوده است.كشتار مزبور توسط الكساندر سوم بدنبال ترور پدرش به دست يك يهودي در مسكو،آغاز گرديد.)
اولين سازمان مخفي يهودي كه بنفع اسرائيل فعاليت ميكرد با نام ((موساد آليابت)) به معني سازمان مهاجرت يهود در سال 1937 يعني زمانيكه خاك مادري اسرائيل به نام فلسطين تحت سلطه انگليس ها بود،در فرانسه بوجود آمد. وظيفه اين سازمان چنانكه از نامش پيداست جمع آوري يهوديان و اعزام آنان به خاك مادري اسرائيل كه ((تئودور هرتصل)) اسرائيلي آن را پايگاه موعود و ((بالفور )) انگليسي آن را ميهن يهود ميناميدند،بوده است.اما وظيفه اصلي و پنهاني اين سازمان شناسائي يهوديان متعصب ضد نازي مقيم اروپا و متشكل ساختن آنان و اعزام تدريجي آنها به اسرائيل براي تشكيل گروهها و تيمهاي مسلح زير زميني بوده است.مشابه اين گروه در چند نقطه ديگر اروپا نيز در سالهاي بعد بوجود آمد.
سازمانهاي مخفي يهودي كه با نامهاي جعلي و مستعار در اروپا تشكيل شده بودند، هماهنگ با يكديگر در پرتو شعار پر جاذبه ((مبارزه براي احياء يهود)) رشد كردند و گروه گروه از يهوديان تحقير شده و زخم خورده را كه بخاطر سالها كشتار و سركوب و شكنجه ، در انتظار فرصتي براي انتقام بودند بسوي خود كشاندند.
ايرگون،اشترن،پالماچ،هاگانا، و ......با عضويت هزاران يهودي متعصب يكي پس از ديگري بوجود آمدند در حاليكه سازمانهاي مخفي بوجود آورنده اين گروههاي تروريستي همچنان نامرئي به فعاليتهاي خود در جهت متشكل ساختن يهوديان ادامه مي دادند.
بموازات فعاليتهاي زير زميني سازمانهاي مخفي يهود و رشد ،سرمايه داران اسرائيلي مقيم آمريكا نيز فعاليتهاي خود را تشديد كردند و در پانزدهم ماه مه 1942 كنفرانس انها در نيويورك بر ضرورت تشكيل دولت يهود تاكيد كرد.
در چهاردهم آوريل 1948 بدنبال خروج كامل نيروهاي انگليسي از خاك مادري اسرائيل كه مسلمانها آن را فلسطين مي نامند،ديويد بن گورين كه خود يكي از رهبران سازمانهاي مخفي اسرائيل بود موجوديت دولت اسرائيل را اعلام كرد و متعاقبا تمامي سازمانهاي مخفي يهودي را كه در يك رقابت شديد بسر ميبردند در يكديگر ادغام كرده و آنها را تحت نظر وزارت دفاع اسرائيل در آورد.
سازمانهاي مخفي اسرائيل هر يك براي بقدرت رساندن خود و پيشي گرفتن از ديگري تلاش ميكردند.طبعا در چنين وضعيتي ادغام آنها نمي توانست چاره موفقي باشد.سازماندهي جديد كه با عنوان ((شاي)) به معني اطلاعات به كار مشغول شده بود،طبعا به خاطر رقابتهاي داخلي از يكسو و سلطه وزارت دفاع اسرائيل بر آن فاقد استقلال لازم بود اما همچنان به صورت پنهاني مهمترين نقش را در تدوين و طراحي سياستها ي اسرائيل داشت.
با اعلام موجوديت اسرائيل و برسميت شناخته شدن آن توسط آمريكا شوروي ،بسياري ديگر از يهوديان سراسر جهان كه سالها مصيبت و دربدري و خانه بدوشي ناشي از جنگ دوم جهاني را به هر ترتيب تحمل كرده بودند،به سوي خاك مادري خود كه در 2500 بيشتر در آنجا زندگي ميكردند و بر اثر حمله روميان و ديگر تازيان استقلال وطني خود را از دست دادند، سرا زير شدند تا دوباره استقلال وطني خود را جشن بگيرند.
سازمانهاي مخفي اسرائيل نيز به عنوان اجزاء نامرئي رژيم،روابط پنهاني خود را با سرمايه داران مقيم آمريكا همچنان گسترش دادند.اين سازمان حتي در دستگاه اداري و نظامي انگليسيها در فلسطين نفوذ كرده و از بسياري تصميمات محرمانه آنان اطلاع داشتند.
مقر((شاي)) در دوران تسلط انگليسيها در سال 1947 در طبقه دوم يك آپارتمان مسكوني در خياباني به نام ((جابلونسكي)) در شهر تل آويو و مجاورت يك بيمارستان نظامي انگليس قرار داشت. در تمام طبقات اين ساختمان افراد يهودي زندگي ميكردند ولي هيچيك از سكنه اين آپارتمان چند طبقه متوجه نبودند كه مقر مركزي سازمان جاسوسي اسرائيل در يكي از طبقات آن قرار دارد.
در سال 1948 نمايندگان تشكيل دهنده سازمان ((شاي)) جلسه اي در خانه يكي از سرمايه داران يهودي در خيابان ((گوردون)) در تل آويو تشكيل دادند.در اين جلسه كه به منظور بررسي راههاي تقويت و توسعه فعاليتهاي جاسوسي و ضد جاسوسي سازمان مخفي اسرائيل تشكيل شده بود مقرر گرديد ((شاي)) رسما منحل گردد و سازمان تازه اي با پنج اداره جايگزين آن شود.
ادارات 5 گانه سازمان جديد بترتيب با هدفهاي زير تشكيل شدند:
1_ ادره اول موسوم به ((آمان)) كه وظيفه جمع آوري اطلاعات نظامي در كشورهاي خارجي را از طريق جاسوسي بر عهده داشت.
2_اداره دوم موسوم به((رامان)) كه وظيفه جمع آوري اطلاعات سياسي براي وزارت خارجه اسرائيل را در كشورهاي خارجي بر عهده داشت.
3_اداره سوم موسوم به ((شين بث)) كه وظيفه مبارزه با فعاليت جاسوسان خارجي در اسرائيل و بعبارت ديگر مسوليت عمليات ضد جاسوسي در داخل اسرائيل را بر عهده داشت.
4_اداره چهارم يا واحد بررسي و تحقيقات،كه وظيفه تحقيق درباره افراد در داخل كشور و حفظ امنيت داخلي اسرائيل را بر عهده داشت.
5_اداره پنجم موسوم به بخش ويژه پليس ،كه ماموريتهاي اجرايي را در داخل و خارج كشور بر عهده داشت.
سازمان جديد با آنكه تا سال 1953 زير نظر وزارت دفاع اسرائيل قرار داشت ولي به مراتب بيش از اختيارات اين وزارتخانه در صحنه هاي داخل و خارج كشور فعال بود.گفته ميشود در فاصله هفته هاي قبل از وقوع جنگ رمضان 1973،اسرائيل 400 دليل و مدرك مستند را توسط مامورين سازمان جاسوسي خود از پايتختهاي كشورهاي عربي به دست آورده بود كه از يك جنگ نزديك توسط رژيمهاي عربي عليه اسرائيل حكايت ميكرد.
يكي از مهمترين اقدامات اين سازمان كمك به ارتش اسرائيل در جنگ با چهار كشور عربي مصر و سوريه و اردن و لينان بود.
در 14 مه 1948 ((دويد بن گورين)) بعنوان نخست وزير اسرائيل ، ايجاد دولتي بنام ((اسرائيل)) را اعلام كرد.اما دولتهاي همسايه يعني مصر و اردن و سوريه و لبنان كه از يكسال پيش از اين از بوجود آمدن اسرائيل (حكومت ضد عرب) بخشم آمده بودند.12 ساعت پس از نطق بن گورين ،طرح يك حمله زميني و هوايي به خاك اسرائيل براي نابودي رژيم نوظهور اسرائيل را ريختند.
ارتش مصر در جبهه سينا ، ارتش سوريه در جبهه جولان،ارتش اردن در كرانه باختري رود اردن و ارتش لبنان نيز در مرزهاي شمال اسرائيل به حال آماده باش و حمله در آمدند.
سازمانهاي مخفي اسرائيل اين وضع را از قبل پيش بيني كرده بودند و ميدانستند در صورت اعلام موجوديت اسرائيل در منطقه اي كه صد در صد با همسايگانش بيگانه و دشمن ميباشد،دولتهاي منطقه ساكت نخواهند نشست و از خود عكس العمل نشان خواهند داد.براي رفع اين مشكل از چند ماه قبل از جنگ 1948 سازمانهاي مخفي اسرائيل جاسوساني را به 4 كشور عربي يا شده اعزام كرده بودند.
نتيجه اين تلاشها و اقدامات پيرزوي سريع اسرائيليها بر ارتشهاي عربي در جنگ 1948 بود.بدنبال پيروزي اسرائيل در اين جنگ كه با ياري و همكاري بيدريغ سازمانهاي مخفي اسرائيل صورت گرفت ،اين سازمانها با يكديگر به رقابت پرداختند و هر يك سعي كردند ماموران خود را عامل پيروزي وانمود سازند.4 سال بعد يعني در اوئل سال 1953 و در شرايطي كه اسرائيل تقريبا دوران نقاهت را پشت سر نهاده و خود را در وضعيت مستحكم تري يافته بودند،بن گورين تلاشهاي زيادي براي تشكيل يك سازمان امنيتي قوي و گسترده بكار بست.وي سيستم ناپايدار و موقتي جاسوسي كشور را بر هم زد و تمامي سازمانهاي مخفي يهود را حذف و ادارات زائد را در يك سازمان بزرگتر گرد اورد و با وضع آئين نامه و ضوابط جديدي توانست همه آنان را از نو به صورتي موفقيت آميز در يكديگر ادغام كند.اين دغام بر خلاف گذشته كاملا پايدار و با دوام بود.سازمان جديد كه صرفا شامل دو اداره مشخص جاسوسي و ضد جاسوسي بود، سرعت ابا فعاليتش در داخل و خارج كشور گسترش يافت .بعبارت ديگر بن گورين بمقياس وسيعي از كميت سازمان جاسوسي و ضد جاسوسي خود كاسته و به كيفيت آن افزوده بود.
اداره ضد جاسوسي با همان نام قبلي((شين بث)) وظيفه اش تنها مبارزه با شبكه هاي جاسوسي در داخل كشور و اداره جاسوسي كه داراي امكانات و تشكيلاتي به مراتب وسيعتر و گسترده تر بوده وظيفه اش جاسوسي به نفع اسرائيل در خارج كشور است.
سازماندهي مزبور از همين تاريخ استقلال يافت و با نام ((موساد)) فعاليت خود را تحت نظارت و رياست((ايزر هارل)) كه يكي از دوستان بن گورين بود آغاز كرد.گستردگي وظائف و اختيارات سازمان جاسوسي موساد باعث شد كه سازمان ضد جاسوسي ((شين بث)) نيز كاملا زير نظر موساد و بعنوان بخشي از آن فعالت كند.
((شين بث)) از 8 اداره تشكيل يافته است كه وظايف اداري، امنيتي و عملياتي اين سازمان را مشخص ميكند .
ريس شين بث مستقيما توسط نخست وزير انتخاب ميشود.سازمان ضد جاسوسي ((شين بث)) گاهي بهصورت تامين كننده نيروي انساني سازمان جاسوسي ((موساد)) نيز عمل ميكند. بدين ترتيب كه افسران كار آزموده و لايق ((شين بث)) خواهند توانست پس از گذراندن دوره اي كوتاه،وارد سازمان موساد كه از اعتبار و اهميت بالاتري برخوردار است گردند.بطور متوسط از 5 افسر لايق ((شين بث)) يك نفر ميتواند وارد((موساد))گردد.آنان دوره كار آموزي را در مركزي بنام ((مدرسه عمليات عالي مشترك))طي خواهند كرد.
در مقر موساد و شين بث كه در تل آويو قرار دارد اكثر مشاغل اداري و غير حساس به زنان سپرده شده است.استخدام در سازمانهاي جاسوسي و ضد جاسوسي اسرائيل بسيار مشكل است ، تمام كساني كه به استخدام شين بث در مي آيند،بدون استثنا در معرض تحقيقات كامل قرار مي گيرند.آنان بايد حداكثر آزمايشات جسمي روحي و آزمايشات دقيق روانكاوي و دوره هاي مختلف آموزشهاي عملياتي را با موفقيت بگذرانند.كارنامه مدرسه آنان،طرز فكر آنان،گرايشات سياسي آنان ،تاريخچه خانوادگي آنان و دوستان آنان،از مهمترين عناويني است كه دقيقا در مورد متقاضيان استخدام در اين سازمانها بمورد تحقيق گذاشته ميشود.
عمليات شين بث عمدتا عليه چهار گروه مشخص در اسرائيل صورت ميگيرد:بيگانگان بطور عموم- اعراب – كمونيستها – اسرائيليها.
تكنيكهايي كه عليه اين 4 گروه بكار گرفته ميشود،تفاوت چنداني ندارد و تفاوت عمده تنها در شدت و ضعف عمليات عليه آنان است . اكثر عمليات بر عليه گروه دوم يعني اعراب و كمتر اتفاق افتاده است كه سازمان ضد جاسوسي اسرائيل عليه شبكه هاي كمونيستي در داخل كشور و يا فاراد اسرائيل دست به عمليات بزند چرا كه غير از گروههاي عربي اصولا هيچ سازمان و گروه و فرد ديگري فعاليت چنداني در داخل اسرائيل عليه اسرائيل ندارد.